اُم القُري و انديشه ي منطقه گرايي

يك فضا و گستره ي جغرافيايي را كه مشتمل بر حداكثر ميزان تشابه، تجانس و يكپارچگي از نظر عوامل و پديده هاي طبيعي يا انساني باشد، «منطقه ي جغرافيايي» مي گويند. مفهوم منطقه در جغرافياي سياسي داراي اهميت فراوان بوده و به مجموعه اي از كشورها كه داراي بيش ترين عوامل مشابه و پيونددهنده ي طبيعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي باشند، گفته مي شود؛ به گونه اي كه اين عوامل پيونددهنده بتوانند آن منطقه را از ساير محيط ها و مناطق متمايز نمايند. در مقاله ي حاضر ضمن ملاحظه ي ويژگي هاي جغرافيايي مفهوم «اُم القُري» كه مفهومي قرآني و اسلامي به شمار مي رود، تلاش شده است تا اين مفهوم بر معناي منطقه و نظام منطقه اي در جغرافياي سياسي تطبيق داده شده و به منزله ي يك چارچوب منطقه گرايي و نظام منطقه اي با شاخصه هاي فرهنگي، سياسي و اقتصادي قلمداد گردد.بنابراين، روش تحقيق در اين مقاله، توصيفي و تحليل از نوع كيفي بوده و به شيوه ي مطالعه ي كتابخانه اي از كتب، نشريات و مقالات تخصصي استفاده شده است. سوال تحقيق عبارت است از اين كه «آيا مي توان اُم القُري را به عنوان الگو و مبناي منطقه گرايي قلمداد كرد؟» و فرضيه ي تحقيق نيز با عنايت به ويژگي هاي جغرافيايي، اُم القُراي اسلامي مي تواند به مثابه يك نظام و مبناي همگرايي منطقه اي به شمار آيد.