تخمين بهترين زمان كاشت چغندرقند با استفاده از پارامترهاي اقليمي در مناطق مختلف استان كرمانشاه

Estimation of the most appropriate sugar beet planting date based on climatic parameters in different regions of Kermanshah province

عيين مناسب ترين زمان كاشت چغندرقند، يكي از مهمترين عوامل مديريتي كشت اين محصول است. محدوديت اصلي دركشت زود هنگام چغندرقند، خطر بروز يخبندان بعد از سبزشدن و در مرحله گياهچه‌اي مي باشد. اين تحقيق براي تعيين زمان بهينه تاريخ كشت و به حداقل رساندن خسارت يخ زدگي اجرا شد. بدين ترتيب مدلي بر اساس آمار بلند مدت هواشناسي(1372 تا 1386) براي تاريخ كشت در سه منطقه اسلام آباد غرب، كنگاور وكرمانشاه (شامل شهرستان‌هاي صحنه، بيستون و ماهيدشت) تعيين گرديد. بعد از اطمينان از نرمال بودن داده­ هاي بلند مدت دماي هوا و خاك (آزمون شاپيرو- ويلك) درهر منطقه، ابتدا با استفاده از تابع توزيع نرمال احتمال وقوع دماهايي كه به گياهچه‌هاي چغندرقند خسارت وارد مي‌كند(كمتر از دو درجه سانتي‌گراد زير صفر) طي ماه‌هاي اسفند تا ارديبهشت تعيين شد. سپس با توجه به دماي پايه جوانه‌زني چغندرقند و واحدهاي گرمايي مورد نياز از كاشت تا سبز شدن با در نظر گرفتن آمار بلند مدت دما در عمق پنج سانتي‌متري خاك در هر منطقه، زمان‌هاي محتمل كشت و زمان سبز شدن پيش‌بيني گرديد. با تلفيق دو عامل احتمال كمتر از 20 درصد وقوع يخ‌زدگي در دو درجه سانتي‌گراد زير صفر و زمان‌هاي فرضي كشت و پيش‌بيني زمان سبز شدن، يك مدل زمان كشت براي هر منطقه تهيه شد. نتايج نشان داد كه ميانگين واحدهاي گرمايي مورد نياز از كاشت تا سبز شدن چغندرقند براي همه مناطق 173 درجه روز رشد بود. براساس مدل تهيه شده مشخص گرديد زودترين تاريخ كشت قابل توصيه كه كمترين خطر خسارت يخ زدگي(كمتر از 20 درصد) براي گياهچه چغندرقند را داشته باشد، دركرمانشاه، اسلام‌آباد غرب و كنگاور به ترتيب در محدوده 27 اسفند، دوم و بيستم فروردين ماه بود.

Determination of the most appropriate sugar beet planting date is one of the important factors influencing field management. The occurrence of frost damage after seedling emergence has been considered as a limiting factor for early sugar beet planting. This study was conducted to determine the proper sugar beet planting date in IslamabadGharb, Kangavar and Kermanshah (including Sahne, Bisotun and Mahidasht cities). A model was designed based on meteorological data collected from 1993 to 2008. After running a normality test for long-term soil and meteorological data (Shapiro-Wilk test) in each location, the probability of seedling damaging temperatures (less than -2 oC) during March to May was determined using normal distribution function. Then, according to the required base-temperature for germination and thermal units from planting to emergence as well as collected long-term temperature data at the depth of 5 cm in each region, the plausible planting and emergence time was predicted. Through combining the probability of less than 20% frost occurrence at -2 oC and proposed planting dates and prediction of field emergence, a plating-time model was developed for each region. Results showed that the average thermal units required from planting to seedling emergence was 173 growing degree days for all regions. Based on the results, the earliest planting date with less than 20% frost damage to sugar beet seedling for Kermanshah, Islamabad Gharb, and Kangavar were found to be 17th March, 22ndMarch, and 9th April, respectively.