گذار از عدالت شخصي به عدالت نهادي در انديشه ميرزا ملكم خان

مقاله حاضر در تلاش است تا مفهوم عدالت را در انديشه ميرزا ملكم به بحث بگذارد و به اين سؤال پاسخ دهد كه تلقي وي از عدالت چه بود؟ و از آن تلقي چه قصدي را دنبال مي‌كرد؟ پژوهش حاضر با استفاده از هرمنوتيك قصدگراي اسكينر نشان مي‌دهد ميرزا ملكم‌خان در تلاش بود تا عدالت را از صفت پادشاه به يك نهاد منتقل كند. ملكم براي گذار به عدالت نهادي كه در ذهن او در قامت وزارت عدليه و يا عدالت‌خانه بود، نياز به وضع قانون به عنوان جايگزين احكام خودكامه شاه و حكام محلي داشت. كاري كه به طور ويژه در دفتر تنظيمات و دفتر قانون انجام داد و قوانين يكساني را براي سراسر كشور تدوين كرد. او در نگارش اين قوانين متأثر از كشورهاي اروپايي و عثماني بود. از نظر او با رسيدن به عدالت نهادي ثبات و امنيت در ايران گسترش مي‌يافت و از اين طريق بسترهاي ترقي ايران مهيا مي‌شد.