نقد نظريه ماركسيستي استبداد شرقي در چشم انداز تاريخ ايران

مقاله حاضر در پي آن است تا با محور قرار دادن نظريه فئوداليسم به ­عنوان نظريه رقيب استبداد شرقي، تمركز اصلي بحث خود را بر روي آن قرار داده و ضمن بررسي نظريه­هاي موجود در اين زمينه، فرضية اصلي خود، يعني «شكل­ گيري استبداد شرقي در ايران بر اثر حمله اقوام خارجي» را تحليل نمايد. تحليل فرضية شكل­ گيري استبداد شرقي در ايران بر اثر حملة اقوام خارجي، بر مبناي موارد زير انجام مي­ شود: نخست، وجود دوره­اي تاريخي به نام فئوداليسم در ايران-كه در مقابل استبداد شرقي قرار دارد- اين فرضيه را مورد تأييد قرار مي­ دهد؛ چراكه در دورة ايران باستان شاهد اين نظام هستيم و اوج آن در «سلسله ساساني» است. دوم، شكل ­گيري استبداد شرقي در ايران، امري جبري و ناشي از شرايط اقليمي محسوب نمي­ شود، بلكه ورود اقوام مهاجم با فرهنگ متمايز از فرهنگ فئودالي، باعث حاكميت تدريجي استبداد شرقي در ايران شد. در اين پژوهش به برخي از اين عناصر پرداخته مي ­شود و لذا تاريخ اين سرزمين با ديدگاه نويني مورد ارزيابي و تجزيه و تحليل قرار مي ­گيرد.