اتونوميسم و مناسبات اقتصاد سياسي سرمايه داري جهاني؛ مطالعه موردي ايران

در اين مقاله، درصدديم تا با استفاده از چارچوب نظري اتونوميسم، به بررسي نقش سرمايه در نظام اقتصاد سياسي جهاني كنوني و ايران بپردازيم. آن­چه توسط انديش­مندان پسا­ ماركسيست ايتاليايي، هم­چون انتونيو نگري، مايكل هارت، ماريو ترونتي، پائولو ويرنو و... در خصوص دولت، جامعه مدني، نيروي كار و سرمايه بيان مي ­شود، در قالب حالت اول از سه حالتي مي­ گنجد كه گرامشي از رابطة ميان دولت و جامعه مدني بيان مي­دارد. ديدگاه اتونوميستي قايل به يگانه ­انگاري دولت و سرمايه، زوال جامعه مدني و ايضاً تمام عرصه­ هاي حيات بشري در دولت است، كه آن نيز به نوبة خود حاصل تغييرات در نظام اقتصاد سياسي جهاني از دهة 1970 ميلادي به بعد است كه نهايتاً، برايندش مي­شود تسخير تمام عرصه­ ها و شئون حيات انساني توسط سرمايه از دهة 1970 ميلادي به بعد. توسعة مناسبات سرمايه­ داري در ايران، عمدتاً پس از پايان جنگ و از سال 1368 به بعد، با اجراي سياست­ هايي نظير كالايي ­سازي نيروي كار، ساز و كارهاي گوناگون براي انباشت سرمايه و هم­چنين سياست­ هاي نئو ليبرال تعديل ساختاري (از قبيل: آزادسازي نرخ ارز، خصوصي­ سازي، رفع موانع پيوستن به سازمان تجارت جهاني، هدف­مندي يارانه ­ها و حذف سوبسيدها و ...) توسط دولت­ هاي هاشمي، خاتمي و احمدي نژاد به شكل مستمر دنبال شد. بدين لحاظ، در اجراي اين سياست­ ها كه هدف نهايي آن انباشت هر چه بيش­تر سرمايه و ابزاري كردن تمام عرصه­ هاي حيات بشري در جهت اين هدف است، نوعي اين­ هماني ميان دولت و سرمايه مشاهده مي ­شود كه مورد نظر اتونوميست­ ها است.