بررسي مقوله هاي تصريفي اسم در بلوچي سرحدي گرنچين

The Study of Inflectional Categories of Noun in Sarhaddi Balochi of Granchin

گويش بلوچي سرحدي زير شاخه­ اي از بلوچي غربي (رخشاني) است. پژوهش حاضر درصدد است تا مقوله ­هاي تصريفي يا ساخت ­واژي - نحوي اسم شامل: شمار، جنس دستوري، معرفگي، حالت و مالكيت را در گويش بلوچي سرحدي گرنچين مورد بررسي قرار دهد. اين مطالعة هم­زماني بر اساس پيكره زباني گردآوري ­شده از طريق كار ميداني در منطقة گرنچين واقع در 35 كيلومتري جنوب شرقي شهرستان خاش انجام شده ­است. داده­ هاي زباني از طريق ضبط گفتار آزاد و مصاحبه با 10 گويشور از ساكنين بومي منطقة گرنچين شامل 5 مرد و 5 زن بي ­سواد با محدودة سني 50 - 80 سال گردآوري شده است. نتايج پژوهش نشان مي­ دهد بلوچي سرحدي در مقولة شمار از تمايز شمار مفرد و جمع برخوردار است. اين گويش فاقد نشانه ­اي ساخت­ واژي براي مقوله جنس دستوري است. به ­علاوه، اسم در مقولة معرفگي با استفاده از نشانه ­هاي نحوي و ساخت­ واژي متنوع صرف مي­شود. نظام حالت در اين گويش نظام فاعلي- مفعولي است و حالت به­ صورت حالت فاعلي و حالت غير فاعلي تحقق مي­يابد. در اين راستا، حالت غير فاعلي، به ­نوبه خود، به­ صورت حالت رايي/ برايي، اضافي/ ملكي، ندايي، مكاني، به­اي، ازي و بايي كاربرد دارد؛ با اين وجود، اين گويش از نظام ساخت كنايي دوگانه در نظام گذشته فعل نيز استفاده مي­ كند. مالكيت، علاوه ­بر استفاده از حالت اضافي/ ملكي، به­ كمك فعل ربطي، حروف اضافه، فعل /dɑʃt-en/ و عبارت­هاي قرضي از فارسي نيز بيان مي­ شود.