بررسي كاربرد عقل در نقد روايات

عقل زيربناي تمام معيارهاي نقد حديث بوده و درنهايت اين عقل است كه با اعمال معيارهاي ديگر بر سند و متن روايت، به صحت يا جعلي بودن آن حكم مي‌كند. علاوه‌بر مبنا بودن عقل براي ساير معيار‌هاي نقد، يافته‌هاي خود عقل نيز به‌تنهايي مي‌تواند در تشخيص صحت حديث نقش داشته و حكم نهايي دربارۀ صحت آن با بررسي و تطبيق محتواي روايت بر مباني عقلي صادر شود. به‌عبارت ديگر، عقل از يك طرف، ابزاري براي فهم صحت حديث به‌كار مي‌رود و از طرف ديگر، خود عقل به‌تنهايي مي‌تواند منبعي براي درك صحت محتواي حديث و تطابق آن با بديهيات و استدلال‌هاي عقلي باشد. باتوجه‌به‌ كارايي نخست عقل، از آن به‌عنوان عقل آلي و براساس كارايي دوم، از آن به‌ عنوان عقل مستقل ياد مي‌شود.