تحليل پايداري كرانه رودخانه در برابر فرسايش با استفاده از تنش برشي مطالعه موردي: رودخانه لاويج

زمين‌هاي حاشيه رودخانه تحت ‌تاثير عقب ‌نشيني كناره كانال رودخانه همواره در معرض تخريب هستند. فرسايش كناري اغلب به صورت يك مخاطره طبيعي مطرح است كه بايد سعي در جلوگيري و كنترل آن داشت. يكي از معمول‌ترين روش‌هاي حفاظت كرانه رودخانه استفاده از پوشش پاره‌سنگي با ابعاد و اندازه مناسب، به عنوان روشي مقرون به صرفه است.در اين مقاله باهدف تعيين اندازه قلوه‌سنگ مناسب براي پوشش پاره‌سنگي ساحل رودخانه لاويج با استفاده از روش تنش برشي پس از محاسبه ضريب پايداري كرانه رودخانه(sf) و تعيين اندازه پاره‌سنگ در آستانه حركت(dm)، اندازه مناسب پاره‌سنگ (ds) براي پوشش پاره‌سنگي تخمين زده مي‌شود.بدين منظور كليه پارامترهاي موردنياز در 5 مقطع عرضي رودخانه با استفاده از بررسي ميداني و تصاوير گوگل ارث اندازه‌گيري و درنهايت شيب،تنش برشي، زاويه شيب بدنه، ضريب پايداري ذره، زاويه انحراف خطوط جريان، عدد پايداري شيب بدنه، زاويه حركت ذره بستر و ضريب پايداري بدست آمد، پس از تعيين ميزان ناپايداري كرانه و تعيين آستانه حركت ذرات، اندازه قلوه‌سنگ مناسب جهت سنگ‌چيني ارائه شد. نتايج اين پژوهش مشخص كرد مقاطع شماره 2 و 5 رودخانه لاويج ناپايدارتر از ساير مقاطع مي‌باشند و مقاطع شماره 3 و 4 پايدارترين مقاطع مي‌باشد.مقايسه اندازه قلوه‌سنگ مناسب جهت سنگ‌چيني كرانه با اعداد تنش برشي محاسبه‌شده نشان داد در تعيين اندازه مناسب پاره‌سنگ براي سنگ چيني فقط ميزان تنش برشي و پارامترهاي موثر در تنش برشي مهم و تاثيرگذار نيست بلكه پارامترهاي شيب كرانه، ضريب مانينگ، زاويه قرار رسوبات، شعاع انحنا، نوع پوشش گياهي كرانه، اندازه ذرات رسوبات تشكيل‌دهنده كرانه و عرض مقطع دبي لبالبي نيز بسيار مهم است.