جستاري در مباني معرفتي «علم العمران»

امروزه، بحث درباره «اسلامي كردن» علوم انساني به يكي از چالش‌برانگيزترين مباحث در آموزش عالي جمهوري اسلامي ايران تبديل شده است؛ به نحوي كه در حال حاضر، گسترش اين رشته‌ها منوط به پاسخ به «چيستي» و «چگونگي» «علوم انساني اسلامي» است. نظر به اينكه يكي از رويكردهاي كليدي براي ورود به چنين گفتماني تبيين مباني معرفتي چنين رويكردي مي‌باشد. مقاله پيش‌رو در پي آن است كه با واكاوي مباني معرفتي در يك نمونه الگويي اوليه (Archetype) و منحصر به فرد؛ يعني «علم العمران» راهي را براي ورود به اين گفتمان باز كند. پرداختن به مباني معرفتي يك «علم انساني» از منظر يك عالم مسلمان كلاسيك، مي‌تواند در اين زمينه راهگشا باشد. اين مقاله با مراجعه مستقيم به كتاب العبر و با استفاده از تفسير درون‌متني آن نشان مي‌دهد كه ابن‌خلدون توانسته است به عنوان يك عالم مسلمان مباني معرفتي «علمي» در حوزه علوم انساني را پايه‌‌ريزي كند كه مي‌تواند مبنايي براي گفتمان «علوم انساني اسلامي» باشد.