تبيين شمول‌گرايي ديني بر مبناي تشكيك صدرايي

An Explanation of Religious Inclusivism;According to Sadra’s Gradation Theory

مسئلة تعدد اديان و پرسش‌هاي ذيل آن، ازجمله پرسش‌هاي حقانيت و نجات، حائز اهميت دين‌شناسانة فراواني هستند. در ميان پاسخ‌هاي متعددي كه به اين مسئله داده شده است يكي از تقرير‌هاي شمول‌گرايانه‌اي كه با بهره‌گيري از تعاليم فلسفة صدرايي و به طور خاص تمايز تشكيكي به نحو مجمل توسط برخي محققان مسلمان شكل گرفته است نوعي پاسخي است كه مي‌توان آن را شمول‌گرايي تشكيكي بودن حقانيت ناميد. مقالة حاضر با بررسي توصيفي-‌تحليلي اين تقرير شمول‌گرايي و با بهره‌گيري از تعاليم فلسفة صدرايي و نظرية تشكيك به پرسش‌گري پيرامون اين تقرير پرداخته و اين شمول‌گرايي كه اديان متعدد موجود را در سلسلة تشكيكي حقانيت قرار مي‌دهد مورد واكاوي قرار مي‌دهد. مطابق اين تقرير تمايز بين اديان موجود تمايز تشكيكي است و خصوصيات يك سلسلة تشكيكي ازجمله مشتمل بودن بر نوعي از تركيب از وجدان و فقدان، شمول مراتب بالاتر بر كمالات مراتب پايين‌تر، حمل حقيقه و رقيقة مراتب بر يكديگر و غيره بر آن حاكم است درنتيجه هرچه يك دين در مرتبة بالاتري از سلسله‌مراتب تشكيكي حقانيت باشد از عقايد حقة بيش‌تري برخوردار است و از نوعي شمول تشكيكي نسبت به‌ مراتب پايين‌تر برخوردار است.

The problem of religious diversity and related questions including the questions of rightfulness and salvation are of great religionological importance. One of the many answers to this problem is a version of inclusivism developed by Muslims researchers using the teachings of Sadraian philosophy, in particular the graded distinction, which could be called ‘the inclusivism of graded rightfulness’. Using the teachings of Sadra’s philosophy and gradation theory and a descriptive-analytic examining of this reading of inclusivism, this article has investigated and inquired this inclusivism, which puts numerous existent religions in a graded hierarchy of rightfulness. Accordingly, the distinction among the existent religions was a graded one and has the characteristics of a graded hierarchy; so, for instance, it consists of a kind of composition of having and lacking, and higher ranks include the perfections of lower ranks. Thus the higher the rank of a religion in the graded hierarchy of rightfulness is, the more right beliefs it has and so has some graded covering regarding to the lower ranks.