تقرير آقا علي حكيم از برهان صديقين در اثبات خدا

Agha Ali Hakim’s Reading of Ontological Argument in Proving the God Existence

آقا علي حكيم در رساله‌اي كه در ضمن حاشيه بر اسفار در اثبات خدا نگاشته است برهان صديقيني در اثبات خدا تقرير كرد كه آن را در عالم اسلام و ميان اصحاب حكمت متعاليه، برهاني ابتكاري و منحصر به فرد خواند. وي با لحاظ اعتبارات چهارگانه از حقيقت وجود به تقرير برهان صديقين پرداخت. نزد وي، اگر حقيقت وجود 1. من حيث هي هي؛ 2. بشرط اطلاق؛ 3. بشرط تجرد؛ 4. صرف‌الوجود اعتبار كنيم، مي‌توانيم به اثبات خدا برسيم زيرا حقيقت وجود را با هر گونه از اين نوع چهار اعتبار كه لحاظ كنيم مبدئي براي آن نمي‌توان اعتبار و لحاظ كرد چراكه مستلزم دور و تسلسل است و وجودي كه مبدأ نداشته باشد فقط خداست. ما در ضمن تقرير برهان وي، به اين مسئله پرداختيم كه برهان وي با كدام‌يك از اين اعتبارت از حقيقت وجود تمام و با كدام يك ناتمام است.

Meanwhile Agha Ali Hakim was writing his interpretation on Asfar, wrote a thesis in which he presented a reading of ontological argument which he called creative and unique in the world of Islam and among Hekmat-E- Motealie’ s followers. He presented the reading through four considerations from reality of being; if the reality of being, he says, considered 1. by itself; 2. conditioned by absoluteness; 3. conditioned by no condition; 4. purity of a being, we can prove God: because when reality of being be considered by each of these four consideration, we cannot suppose a principle for it; since it leads to circular argument or infinite chain argumentation, and an existent that has no principle, is God only. While we review his reading of the ontological argument, will deal with this problem that by which one of those considerations his argument is complete and by which one is incomplete.