اخلاق گفتگو در قرآن و حديث؛ با تأكيد بر مناظره هاي امام رضا(ع)

هدف: دوران امامت امام رضا(ع)، دورة طلايي گفتگو و مناظره و اثبات برتري آموزه هاي قرآني- اسلامي، به ويژه اسلام شيعي و دكترين امامت و نياز دين به حجت و واسطۀ زنده و روزآمد ميان خلق و خالق است و مناظره هاي رضوي(ع) آوردگاه عرضۀ فكر اهل بيت(ع) از اسلام است. اين پژوهش پس از ارائۀ معيار مراء حق و باطل از ديد آيات و روايات، مهم ترين مناظره هاي بين الادياني و بين المذاهبي رضوي(ع) را كه در ضمن هشت مجلس به نقل شيخ تجلّي يافته، با هدف كشف اخلاق مناظره و انحصاراً با رويكرد تأكيد بر « عيون أخبار الرضا » صدوق(ره) در كتاب ترك مراء و مجادلۀ مذموم در طول مناظره با حريف و با تأكيد ويژه بر گريز از توهين به رقيب، كه از سخت ترين مصاديق رعايت اخلاق به صورت عملي است، مطالعه كرده است. روش: شيوة گردآوري داده ها در اين پژوهش، كتابخانه اي است؛ در نحوة استناد داده ها، از شيوة اسنادي پيروي مي كند و در تجزيه و تحليل مطالب، روش آن تحليل محتوايي از نوع توصيفي- تحليلي است. يافته ها: در دو مناظرة مهم بين الادياني و بين المذاهبي امام رضا(ع)، 17 مورد كه از ظاهر آنها توهين به رقيب استفاده مي شود، قابل پيگيري است. نتيجه گيري: اين پژوهش نشان داد كه هيچ يك از 17 مورد كه به ظاهر كژرفتاري هايي از جمله: نسبت جهل و ناداني و نافهمي به مخاطب؛ نسبت غلط به مخاطب؛ نسبت وسواس فكري به مخاطب؛ نسبت مشابهت با يهود به مخاطب؛ نسبت ويل و ويح به مخاطب؛ خنديدن به مخاطب و ... را شامل مي شود، عمل ضد اخلاقي و بر خلاف ادب اسلامي نيست