بررسي و نقد انتقادات شيخ احمد احسائي به «قاعده بسيط‌ الحقيقه كل‌الاشياء» در حكمت متعاليه

Critical Investigation of the Shaykh Ahmad Ahsá'í's Critics to the Principle of Basit- al - Haqiqah (Indivisible Nature) in the Transcendental Philosophy

بسيط‌ الحقيقه يكي از قواعد مهم حكمت متعاليه است كه ملاصدرا به اثبات و تبيين برهاني آن پرداخته است. اين قاعده، اهميت بسياري در تبيين و حل مسائل گوناگون فلسفي دارد و از دو بخش واجديت همه صفات كمالي و سلب نقائص آنها تشكيل شده است. شيخ احمد احسائي انتقاداتي را به هر دو بخش اين برهان وارد مي‌داند. انتقادات احسائي به قسمت اول اين قاعده، ناشي از خلط و مغالطه در بازگشت سلب نقائص و صفات سلبي به ايجاب و دارا بودن صفات كمالي، نبود تعدد جهات و حيثيات در وجود بسيط و سالبه محصله بودن سلب نقائص و نه موجبه معدوله بودن آنهاست. انتقادات احسائي به قسمت دوم اين قاعده نيز ناشي از شيئيت وجودي نداشتن اعدام و سلوب، لذا وجود خارجي نداشتن آنها و تعلق اراده خداوند به همه موجودات حتي صورت‌هاي ذهني است.

The indivisible nature is one of the most important principles in the Transcendental Philosophy which Mulla Sadra proves it. This principle has very important role in the explanation and solving some philosophical problems. This principle has two sections: having all perfection attributes and not having their limitations. Shaykh Ahmad Ahsá'í proposes some critics to both sections of this principle. His critics to the first part is fallacy in these things: implication of not having limitation to having perfection, not having multiplicity in the indivisible nature because of its simplicity. Ahsá'í's critics to the second part is fallacy in these things: nothingness of the extinct, and not having external being and dependency of all things to the God's will even their imaginations.