نقد تطبيقي هماننديهاي شعر حافظ و كتاب چنين گفت زرتشتن نيچه

نيچه، فيلسوف آلماني در سده ي نوزدهم، از طريق آثار گوته با انديشهي حافظ آشنا شده است. حافظ با زاهد رياكار و ظاهربين سر ستيز دارد و نيچه با انسان كوتولهي معاصر خود كه به همين درد گرفتار است. از اين رو اين دو متفكّر به نقد دو گونه يا تيپ از انسان پرداختهاند. حافظ پير مغان و جهان عشق را در برابر واعظ و جهان بيعشق طرح كرده و نيچه جهان انسانهاي والا را در برابر انسانهاي كوچك به نمايش گذاشته است. زبان حافظ و نيچه در ارائهي چنين تفكّري طنزآميز، متناقضنما و موجز است. از آن جا كه در نقد نيچهاي، تأويل اهميّت بيشتري از واقعيّت پيدا كرده است،كوشش ما نيز بيشتر بر آن بوده كه در اين مقاله تأثير انسان آزاده و منتقد آگاه را در زندگي كساني نشان دهيم كه دچار بنبست زيستي و روحي شدهاند. سرانجام اين انسانهاي به جان آمده با راهنمايي انسان آزاده ميتوانند به سرمنزل مقصود يعني عشق به جاودانگي)در حافظ( و عشقورزيدن به زمين )در نيچه(، برسند.