بازتاب فرهنگ و ادب ايراني در شعر ابن رومي

ابن رومي (221-283 هـ)، از سخن‌سرايان سترگ دورة دوّم عبّاسي و از مفاخر عالم تشيّع است كه زيبايي و ظرافت چكامه‌هاي بلندش، رونق‌بخش بلاغت ادب عربي است. جلوههاي فراوان تأثيرگذاري فرهنگ و ادب ايراني بر شعر اين شاعر سايه افكنده، به طوري كه در برخي از سروده‌هاي خود، از مظاهر مختلف فرهنگ و تمدّن ايراني تأثير پذيرفته است. نوشتار حاضر، پژوهشي توصيفي - تحليلي، با هدف شناسايي زواياي گوناگون فرهنگ و ادب ايراني در اشعار ابن رومي است كه به شيوه‌اي نظام‌مند، بررسي جشن‌ها، آداب و رسوم ايراني، الفاظ و واژه‌هاي فارسي، امثال و حكم، ذكر اسامي شهرها و اماكن ايراني و ... را در ديوان اين شاعر به نقد كشيده است. محورهاي اساسي اين پژوهش كه در قلمرو ادبيّات تطبيقي و مكتب فرانسه نگاشته شده، عبارتند از: دورنمايي از زندگي علمي و ادبي ابن رومي و نقد، تحليل و تبيين برخي مضامين و جلوه‌هاي فرهنگ و ادب ايراني در اشعار وي. يافتة اساسي پژوهش در اين است كه ابن رومي، با بينش و آگاهي وسيع از فرهنگ و ادب ايراني، از مظاهر مختلف آن تأثير پذيرفته است. در اين مقاله، ضمن اثبات تأثيرپذيري ابن رومي از فرهنگ و ادب ايراني، اين نتيجه به دست آمده است كه علاقة قلبي وي به سرزمين ايران، او را از توجّه به مبادي اسلامي بازنداشته و معرّفي فرهنگ سرزمين مادري خويش، ايران، به ديگر اديبان و مخاطبان عرب، از جمله دغدغه‌هاي فكري اين شاعر شيعي بوده است.