نوشتن از فاصله صفر

بدون عنوان

نوشتار حاضر كوششي است براي تحليل و واكاوي داستان‌هايي كه نويسنده از درگيري در طرح پيگير داستان طفره رفته و به نقش گزارش‌دهنده صرف بسنده كرده است. شايع‌ترين روش براي دستيابي به چنين طرحي، بازنويسي واقعه‌اي است كه در كتاب يا دفترچه خاطرات ثبت شده و نويسنده وانمود مي‌كند به طور تصادفي به دست او رسيده و به عنوان ناشري امين آن را بي‌كم و كاست منتشر كرده است. در اندك مواردي نويسنده سهم‌ بيشتري براي خود در نظر گرفته و در مقام مترجمي دقيق متن اصلي را-كه عموماً مربوط به دوراني قديم است- به زبان امروز برگردانده است. در مواردي ديگر نويسنده نقش فعال‌تري براي خود قائل مي‌شود. در مجلس نقلِ راوي، شاهد و ناظر بر حادثه‌اي خاص، مي‌نشيند و گاه با پرسش‌هايي او را به توضيح و تفصيل بيشتر وامي‌دارد، سپس شنيده‌هاي خود را به طور كامل و با امانتي ستودني- كه مرتب به رخ خواننده كشيده مي‌شود- ثبت مي‌كند و به ظاهر و بي‌واسطه اظهارنظر شخصي به خواننده انتقال مي‌دهد. از همين رهگذر نويسنده گاه به نقل داستان يا ماجرايي مي‌پردازد كه حول محور شيئي خاص صورت گرفته كه وجود آن شيء همچون طلسم با رويكردي تابومانند، زندگي قهرمان داستان را دگرگون كرده است. در مواردي اين شيء تأثيرگذار به اتاق، خانه يا محوطه‌اي كه ورود به آن براي قهرمان ممنوع بوده است، تحويل و تبديل ‌مي‌شود. در اينجا نيز نويسنده به جز نقل مو به موي حوادث، نقش ديگري بر عهده نمي‌گيرد. استفاده از تكنيك‌‌هاي يادشده براي تقليل نقش نويسنده موجب پيامدهايي خاص در داستان مي‌شود؛ از آن جمله است: مستندسازي و بيان داستان در لحظه؛ بهره‌مندي از نقش تقدير و تحميل امر مقدّري كه محتوم بودن آن كاملاً قطعي است، زيرا درگذشته اتفاق افتاده و از اين رو امكان هيچ دخل و تصرفي در آن وجود ندارد؛ بهره‌مندي از پديده فرافكني، به طوري‌كه نويسنده را قادر مي‌سازد بدون درگيري مستقيم در روايت،‌ سرّ دلبران را در حديث ديگران بازگويد.

فاقد چكيده