ادبيّات تطبيقي و جايگاه آن در آينده مطالعات ادبي

ادبيّات تطبيقي، به­مثابة نگرشي ادبي، تاريخ بسيار پر فراز و نشيبي را تجربه كرده است. گروهي تا مدّت‌ها تفاوت چنداني ميان اين نگرش و ادبيّات جهان قائل نبودند و حتّي در برهه‌اي از زمان، آن­ها را در رقابت با يكديگر مي‌پنداشتند. مدّتي از اين شرايط نگذشته بود كه ادبيّات تطبيقي به­تدريج، به­واسطۀ آنچه به­منزلة بي­ثباتي در پايگاه نظري قلمداد مي‌شد، مورد انتقاد قرار گرفت. اين نظراتِ به­طور عمده سخت‌گيرانه، رو به فزوني داشت و تا آنجا پيش رفت كه حتّي در اواخر قرن بيستم، تعداد محدودي از پژوهشگران اين حوزه از ادبيّات تطبيقي به­مثابة نگرشي منسوخ و بي­پايه و اساس ياد مي‌كردند؛ امّا همة اين كشمكش‌ها نشان از حضور مؤثّر اين سبك مطالعات ادبي در ميان پژوهشگران و عدم درك دقيق و درست آن توسّط تطبيقگرايان بود. در پايان قرن بيستم، با تلاش‌هاي بي­وقفۀ پژوهشگران اين حوزه و درك بيشتر منتقدان ادبي از اين روش، هجمه‌ها كاهش يافت و بحران‌هاي يادشده تاحدودي رفع شد. ادبيّات تطبيقي در قرن حاضر به يكي از اصلي‌ترين روش‌هاي مطالعۀ ادبيّات تبديل شده و بسياري از دانشگاه‌ها، واحد‌هايي در حوزۀ مطالعات ادبي تطبيقي داشته يا حتّي گروه‌هاي آموزشي­اي با اين نام تأسيس كرده‌اند. پژوهش حاضر، با روشي بنيادي و با تكيه بر تاريخچۀ كنوني ادبيّات تطبيقي به­مثابة ابزار لازم پژوهش، جايگاه ادبيّات تطبيقي را ميان ساير نگرش‌ها بررسي كرده و وضعيّت و اهمّيّت آن را در قرن حاضر به بحث و گفتگو گذاشته است. نتيجه اينكه به­واسطۀ تغييرات گسترده در سبك و سياق مطالعۀ ادبيّات و نقد ادبي همراه با محوريّت روزافزون فنّاوري‌هاي مختلف و دنياي مجازي، ادبيّات تطبيقي مي‌تواند چارچوب مناسبي را براي مطالعۀ مقايسه‌اي ادبيات با ساير رشته‌ها و علوم فراهم آورد.