سهم منصفانه پديدآورندگان در قراردادهاي تجاري‌سازي آثار ادبي و هنري و نقش سازمان‌هاي مديريت جمعي در تحقق آن

در فرايند انعقاد قراردادهاي تجاري‌سازي آثار ادبي و هنري، گاه بنگاه تجاري‌ساز (نظير ناشرين كتاب و...)، سهم منصفانه‌اي را براي پديدآورنده در نظر نمي‌گيرند و خالقان اثر نيز به عنوان طرف ضعيف‌تر اين قراردادها، ناگزيرند قراردادِ از پيش تنظيمي را امضا كرده و به سهم غير منصفانه‌شان اعتراضي نكنند. در قوانين داخلي برخي كشورها، بر لزوم تعلق سهم منصفانه به صاحب اثر تأكيد و تصريح شده است، اما براي اجرايي‌كردن اين مقررات، علاوه بر لزوم وجود قانون، سازمان‌هاي مديريت جمعي نيز مي‌توانند اثر به سزايي داشته باشند. با عنايت به اين‌كه اين موضوع مهم و كاربردي تاكنون در ادبيات حقوقي ما مورد توجه نبوده است، لذا مقاله حاضر براي رفع نسبي اين خلأ تحقيقاتي، در دو بخش ارائه مي‌شود: در بخش نخست، مفهوم و معيارهاي تعيين سهم منصفانه تبيين شده و نقش سازمان‌هاي مديريت جمعي در تحقق آن در قراردادهاي تجاري‌سازي همراه با مطالعه تطبيقي بررسي مي‌گردد و در بخش دوم، جايگاه موضوع در حقوق ايران نقد شده و ضمن بررسي مقررات موجود، نگاهي نيز به لايحه حمايت از مالكيت فكري انداخته مي‌شود. در پايان هم راهكارهاي كاربردي به گروه‌هاي بهره‌بردار از نتايج تحقيق عرضه مي‌گردد.