استفاده، انتقال و توسعه تكنولوژي در صنايع بالادستي نفت و گاز ايران

كشور ايران كه يكي از اصلي‌ترين دارندگان ذخاير نفت و گاز دنيا است، براي داشتن عملكرد بهتر در سرمايه‌گذاري و انجام پروژه‌هاي نفتي نيازمند بروزرساني تجهيزات و توانمندي‌ها و روش‌هاي انجام پروژه خود توسط شركت‌هاي بين‌المللي نفتي مي‌باشد تا از اين طريق بتواند از بهترين فناوري‌هاي موجود براي انجام عمليات تحقيق و توسعه استفاده كند يا زمينه انتقال آن‌ها را فراهم آورد. اين پژوهش علاوه بر ارائه تعاريف مختصري از مفاهيم استفاده، انتقال و توسعه تكنولوژي، تفاوت اين موارد را در عمل و از ديد اجرايي بيان مي‌كند و مسائل مهمي را كه در اجراي پروژه‌هاي مبتني بر اين قراردادها حادث مي‌شود، از نظر مي‌گذراند. پس از بررسي موضوعات مهم و اساسي در قراردادهاي استفاده، انتقال و توسعه تكنولوژي، بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش، موضوعات استفاده، انتقال و توسعه تكنولوژي، داراي ماهيتي متمايز و قابل تفكيك از يكديگرند و بايد به طور جدي توسط شركت‌هاي بين‌المللي نفتي در مراحل اكتشاف، توسعه و عمليات ميادين ايران مورد توجه قرار گيرد. به علاوه، حقوق و تعهدات مختلف شركت ملي نفت ايران و شركت‌هاي بين‌المللي نفتي در قراردادهاي بالادستي كشور در خصوص تكنولوژي، بايد به خوبي شناسايي و درك شود. انعقاد اين قراردادها بايد همراه با ظرافت و هوشمندي باشد و موضوعات اساسي و حياتي با دقت در آن گنجانده شود. همچنين ضمانت اجرايي نيز براي عدم رعايت هر يك از آن‌ها در نظر گرفته شود. سرانجام، به منظور اجرايي‌شدن موضوعات استفاده، انتقال و توسعه تكنولوژي و تأمين منافع ملي در ارتباط با تكنولوژي، بايد اذعان داشت كه كشورمان نيازمند انعقاد قراردادهايي جامع و مبتني بر مشاركت كارفرما و پيمانكار، درج شروط هدفمند در كنار تدوين قانوني جامع و ايجاد نهادي نظارتي و حاكم بر تمام قراردادهاي نفتي مي‌باشد.