توصيف و تحليل مضمون قرباني در اشعار بيدل

فاقد عنوان و چكيده لاتين

قرباني مضمون مشترك اسطوره، دين، عرفان و ادبيات است. اين عمل آييني همواره در جوامع انساني به منظور قرب و نزديكي خدا/ خدايان و يا جلوگيري از خشم او/ آنان صورت مي­گرفته است. در برخي ايام و نزد برخي ملل، گاهي انسان­ها قرباني مي­ شدند و شگفت آنكه گاهي خود قرباني با رغبت به اين كار تن مي­داد. قرباني انساني با آمدن اديان الهي از ميان رفت، امّا اين مضمون در دامن عرفان اسلامي به­ گونه­ اي بديع بازتوليد شد. بيدل دهلوي شاعر مسلمان هندي گرچه به عارف بودن شهرت نيافته، اما نوعي بينش عرفاني در اشعارش به چشم مي­ خورد. وي شكلي خاص از مضمون قرباني را در اشعارش پرورانده، امّا اين موضوع تاكنون در شعر و انديشه­ ي او مورد بررسي قرار نگرفته است. نويسندگان مقاله­ ي حاضر در اشعار بيدل به بررسي اين مسأله، استخراج و طبقه­ بندي شواهد و تحليل آنها پرداخته ­اند. نتايج تحقيق نشان مي­ دهد كه بيدل، از قرباني و ملزوماتش 53 بار بهره گرفته و در اين ميان، چشم قرباني و كيفيات خاص آن، بيشترين بسامد را در اشعار او داشته است. در حوزه­ي مضامين، بيدل سه ويژگي حيرت، اخلاص و يكرنگي، و تسليم و رضا را در قرباني (عموماً در چشم قرباني) برجسته­ تر و چشم گيرتر ديده است.