راوي غيرقابل اعتماد در داستان شاه و كنيزك

فاقد عنوان و چكيده لاتين

راوي غيرقابل اعتماد، از مباحث جديد در علم روايت ­شناسي است. راوي اگر ساده ­انديش، كودك، دروغگو، ناآگاه، مداخله­ گرِ يك جانبه يا متعصّب باشد، مي­ تواند داستان را به گونه ­اي مغاير با واقعيّت آن به مخاطب نشان داده و او را به اشتباه بياندازد. در داستان شاه و كنيزك كه يكي از مهم­ ترين و بحث­ برانگيزترين داستان­ هاي مثنوي است، راوي به دليل داشتن تعصّب نسبت به شخصيت­ هاي شاه و حكيم و نداشتن آگاهي كافي از روابط علّي و معلولي داستان و نيز دخالت­ گري بسيار، غيرقابل اعتماد است و با تفسيرها و مداخله­ گري­ هاي يك جانبه و فراوان خود در داستان ابهاماتي ايجاد كرده است. اعتقاد به ظلّ اللهي سلطان و تعصّب بر بري بودن او از خطا، باعث شده كه راوي اين داستان تفسيرهايي نادرست ارائه دهد و عمل غيراخلاقي شاه و حكيم را كه منجر به فريب دادن و قتل زرگر سمرقندي م ي­شود، توجيه نمايد؛ درحاليكه بررسي دقيق داستان نشان م ي­دهد كه شاه، شخصيتي فريبكار و نيرنگ­ باز دارد. همچنين راوي، دليل سرد شدن كنيزك را زشت ­رو شدن زرگر مي­ داند. اين در حالي است كه بر اساس شواهد درون متني، مي­ توان دليل آن را وصال جنسي دانست. اين مطلب كه وصال، پايان و مرگ عشق است؛ امروزه در نظريات روانشناسان بزرگي چون رولو مي مطرح شده است.