معرفت شهودي در كلام شمس تبريزي

بينش عرفاني نوعي از حكمت ديني مبتني بر وحي است كه مؤمنان به اين نوع بينش، هستي حقيقي را از آن خدا مي‌دانند و ماسوي­الله را باطل مي‌پندارند و معتقدند كه آنچه هست جلوه­اي است از او. صاحبان اين بينش، عشق به حق و تصفية باطن از تعلّقات جسماني را وسيلة نيل به معرفت مي­ بينند. آنان عقل بحثي را به سبب تقيّد آن به مقولات ذهني از وصول به كمالي كه غايت وجود انسان است، ناتوان مي ­يابند. از نظر عرفا از جمله شمس بهترين راه شناخت حق تعالي، معرفت شهودي است. در اين پژوهش تلاش مي­شود، جايگاه شهود و عقل در تفكر شمس نشان داده شود. برآيند پژوهش حاكي از آن است كه شمس بر اين باور بود كه استدلال اگرچه گره­گشاي پاره­اي از مشكلات است، اما براي طالبان كوي حقيقت كافي نيست. از ديدگاه شمس توحيد حقيقي، ديدار شهودي است. براي وصول به چنين معرفتي بايد در طريق سلوك قدم نهاد و مجاهدت­ها ورزيد. تا با زدودن دل انوار ربوبي بر قلب و قواي ادراكي سالك بتابد و ابواب مشاهدت و مكاشفت بر وي گشاده گردد.