اقسام و توابع مسمط در شعر فارسي

مسمط كه مبتكر آن را منوچهري دامغاني دانسته ­اند، در طول تاريخ شعر فارسي دچار تغييراتي شده و انواعي گوناگون از آن پديد آمده است. همچنين ميان اين قالب و برخي قالب­هاي ديگر مانند ترجيع ­بند و تركيب ­بند، ويژگي­ هاي مشترك وجود دارد كه سبب مي­ شود بتوانيم آن­ها را جزو توابع مسمط قلمداد كنيم. مقالۀ پيش رو كه براساس روش توصيفي ـ­­ مطالعه و پژوهش ­ـ­ نگاشته شده است، ضمن تعريف دقيق قالب مسمط و بررسي تاريخچۀ آن، به اين نتيجه مي ­انجامد كه اين قالب، برخلاف ديگر قالب­ هاي شعر فارسي، داراي تعدد و تنوع شكلي است و هفت شكل اصلي و دست­ كم سيزده شكل فرعي از آن وجود دارد. ايجاد اين شكل ­هاي اصلي و فرعي درنتيجۀ تغيير تعداد مصاريع در هر بند و يا به­سبب تركيب يكي از اقسام مسمط با يك يا دو قالب ديگر است. مسمط از قالب­ هاي مورداقبال شاعران ايران، به­ ويژه در دورۀ مشروطه است.