بررسي اثر دگرآسيبي عصاره آبي و دوره پوسيدگي اندام‌هاي گوش‌بره(Chrozophora tinctoria L.) بر خصوصيات جوانه‌زني و رشد گياه‌چه هندوانه (L. Citrullus lanatus)

Studying the Allelopathic Effects of Aqueous Extract and Decay Duration of Giradol (Chrozophora tinctoria L.) Organs on the Germination and Growth Characteristics of Watermelon (Citrullus lanatus L.)

به‌منظور بررسي اثرات دگرآسيبي بخش‌هاي مختلف گياه گوش‌بره بر جوانه‌زني و خصوصيات رشد گياه‌چه هندوانه دو سري آزمايش مجزا به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در چهار تكرار در سال 1393 در آزمايشگاه تحقيقات علف‌هاي هرز و گلخانه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد اجرا شد. در اين دو آزمايش عامل اندام‌ گوش‌بره در چهار سطح (ريشه، ساقه، برگ و گياه كامل بدون گل‌آذين) و غلظت‌هاي عصاره آبي در يازده سطح (صفر، 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9 و 10 درصد) در پتري‌ديش براي آزمايش اول و دوره‌هاي پوسيدگي در هشت سطح (صفر، 15، 30، 45، 60، 75 و 90 روز پوسيدگي و نيز شاهد) درگلدان براي آزمايش دوم بود. نتايج آزمايش اول نشان داد كه غلظت عصاره‌ آبي بر تمامي صفات جوانه‌زني و رشد گياه‌چه هندوانه به‌جز ميانگين زمان جوانه‌زني، وزن خشك ريشه‌چه و زيست‌توده كل اثر معني‌داري داشت. نتايج مقايسه ميانگين‌ها نشان داد كه بيشترين ميزان تأثير عصاره در صفات درصد و سرعت جوانه‌زني، قوه ناميه، طول ريشه‌چه و ساقه‌چه، نسبت طول ريشه‌چه به ساقه‌چه، وزن خشك ريشه‌چه و ساقه‌چه و وزن كل گياه‌چه به‌ترتيب 42/67، 62/68، 08/85، 31/64، 27/51، 27/29، 67/71، 88/76 و 83/68 درصد كاهش و در ميانگين زمان لازم براي 50 درصد جوانه‌زني 63/13 درصد افزايش را نشان داد. بيشترين و كمترين اثرهاي بازدارنده به‌ترتيب مربوط به عصاره برگ و ريشه بود. نتايج آزمايش دوره پوسيدگي نشان داد كه افزايش دوره پوسيدگي تا 60 روز منجر به كاهش وزن خشك توليدي و در تيمارهاي بيشتر از 60 روز، از شدت كاهش وزن خشك كاسته شد. نتايج اين دو آزمايش نشان داد كه عصاره آبي و بقاياي پوسيده برگ بيشترين اثر معني‌دار را بر صفات اندازه‌گيري شده داشتند. بنابراين به‌منظور كاهش اثرات دگرآسيبي گوش‌بره در مزارع هندوانه، مديريت و كنترل آن ضروري است.

To evaluate the allelopathic potential effects of giradol (Chrozophora tinctoria L.) organs on seed germination and seedling growth characteristics of watermelon (Citrullus lanatus L.), two experiments were carried out separately as a factorial in a complete randomized design with 4 replications; this study was carried out at Research Laboratory of Weed and Research Greenhouse of Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran, in 2014. The first experiment was performed in Petri dishes; it consisted of the giradol organs extract at 4 levels (root, stem, leaf and total plant without inflorescence) and their aqueous extract concentrations at 11 levels (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 and 10%); the second experiment was performed in the pots consisting of giradol organs at 4 levels (root, stem, leaf and total plant without inflorescence) and decay durations at 8 levels (0, 15, 30, 45, 60, 75 and 90 decay days in control). The concentration of the aqueous extract had a significant effect on all germination traits. The watermelon seedling growth and organ type had a significant effect on all traits except the mean germination time, root dry weight, and total biomass. The maximum effect of the extract on the measured traits was related to the highest concentration. In comparison with the control, germination percentage, germination rate, seed vigor, root length, stem length, root length/stem length ratio, root and shoot dry weight, and the seedling total weight were reduced by 67.42, 68.62, 85.08, 64.31, 51.27, 29.27, 71.67, 76.88 and 68.83 %, respectively. Also, the average time needed for the 50% germination was increased by 13.63%. The most and least inhibitory effects were in the leaf type and root extract, respectively. Decay duration, type of plant organs, and their interactions had a significant effect on the dry weight produced by watermelon. Even though increasing decay duration to 60 days led to decrease in the dry weight but decay durations of greater than 60 days exhibited a smaller decrease in dry weight. Overall, the results of these two experiments showed that the aqueous extract and the residue of decayed leaves had the most significant effect on germination, seedling growth, and dry weight. Therefore, management and control are necessary to reduce the potentially harmful allelopathic impacts of giradol on watermelon plants.