ديدگاه فقهي عفو در حقوق شهروندي اسلامي

عفو (صفح) از صفات پسنديده‌اي است كه در مكاتب اخلاقي مورد ستايش قرار گرفته با به كاربردن اين صفت در زندگي مي‌توان از ثمرات دنيوي آن كه داشتن سلامت رواني و جسماني است، بهره‌مند شويم و هم‌رديف پرهيزكاران و متقين قرار بگيريم و در آخرت از شفاعت رسول خدا (ص) بي‌نصيب نگرديم. حقوق شهروندي هم به مجموع حقوق و آزادي‌هايي است كه دولت اجراي آن را طبق قوانين داخلي براي اتباع خود تأمين و تضمين ميكند. با توجه به مطالب فوق اين سؤال مطرح مي‌گردد كه آيا فقهاي اماميه اين اخلاق حسنه را جايز دانسته و يا لازم مي‌دانند؟ و عفو چه تأثيري در حقوق شهروندي اسلامي دارد؟ در فقه اماميه و در مستندات فقهي (كتاب قرآن، روايات، اجماع، عقل) به اين موضوع توجه ويژه گرديده و اصل بر جواز اين عمل مي‌باشد تا جايي كه اثرعفو براي مرتكب به حداز حدود الهي، با اقرار و پس از آن توبه از مجازات مبرا مي‌شود. همچنين قانونگذار جامعه اسلامي ايران در اين خصوص در ماده 365 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 (البته نقدهايي بر آن وجود دارد) تاكنون توانسته بخشي از موارد عفو را در جامعه پوشش دهد. حال به اين نتيجه دست مي‌يابيم كه اگر آيات قرآن را در جامعه اسلامي، مبنا و معيار اخلاق قرار دهيم، آنگاه اخلاقيات (تقوا، عدالت، ايثار، عفو و گذشت و...) به شكل قانون در تمام عرصه‌هاي زندگي شهروند اسلامي نمود خواهد يافت و آثار مثبت آن نمايان مي‌گردد. پژوهش حاضر با روش كيفي و طرح تحقيق «مطالعه اسنادي» انجام شده است.