بررسي شبهه قماري بودن در مورد معاملات مجموع صفر

معاملات مجموع صفر معاملاتي هستند كه در آن‌ها زيان يكي از معامله‌گران در مقابل نفع ديگري است؛ و درست به همان ميزان كه فردي سود مي‌برد ديگري ضرر خواهد نمود. كاربرد اصلي معاملات مجموع صفر مديريت ريسك است. برخي معتقدند كه علت حرام بودن قمار، اين است كه معامله مجموع صفر مي‌باشد و لذا هر معامله مجموع صفرِ ديگر نيز از نظر اسلام مردود است. در واكاوي مفهوم قمار به اين نتيجه خواهيم رسيد كه از نظر لغوي و در اصطلاح فقها و از نظر احاديث، قمار داراي سه ركن اساسي است: 1 لعب 2 مغالبه 3 مراهنه. از بين اين سه ركن، در معاملات مجموع صفر فقط «مراهنه» موجود است. مراهنه يعني گرو گذاشتن وجه معين از سوي دو طرف تا در پايان از بازنده به برنده برسد. «مغالبه» به معناي اين است كه هر يك از طرفين قصد و تلاش براي غلبه بر ديگري را داشته باشد كه به‌طور عاميانه «برد و باخت» ناميده مي‌شود. در معاملات مجموع صفر كسي به‌دنبال برد و غلبه بر طرف مقابل نيست بلكه همه صرفاً به دنبال كسب سود هستند. «لعب» به معناي كاري است كه غرض عقلايي نداشته باشد در‌حالي‌كه معاملات مجموع صفر لااقل يك منفعت و غرض عقلايي مهم دارند و آن همان «پوشش ريسك» است. در نتيجه مطابق تعريف غالب فقهاي اماميه از قمار، معامله مجموع صفر، قمار نمي‌باشد