فراتحليل مطالعات تاثير درمان‌هاي غيردارويي بر كاهش نشانه‌هاي اختلال نارسايي‌ توجه/ بيش‌فعالي

هدف پژوهش حاضر فرا‌تحليل مطالعات اثربخشي درمان­ هاي غير دارويي بر كاهش نشانه ­هاي اختلال نارسايي توجه/بيش فعالي در ايران بود. روش پژوهش حاضر از نوع فراتحليل است، از اين رو با استفاده از پايگاه­هاي اطلاعاتي داخلي و خارجي نسبت به يافتن و جمع­ آوري تمام گزارش ­هاي پژوهشي اقدام شد. نمونه مطالعات مورد استفاده شامل 31 مطالعه انجام شده از 1379 تا سه ماهه اول 1392 در سراسر ايران بود كه 1118 نفر آزموني را در بر مي‌گرفت. داده‌هاي حاصل از اين31 مطالعه با روش اندازه اثر تفاوت ميانگين استاندارد شده يا d كوهن (1988؛ هومن، 1387) براي مدل اثرهاي ثابت مورد فرا‌تحليل قرار گرفتند. تمام عمليات آماري با استفاده از ويرايش دوم نرم‌افزار جامع فرا‌تحليل (بورنشتين، هدز، هيگينز و روتشتين، 2005؛ ترجمه دلاور و گنجي، 1391) انجام شد. يافته‌ها نشان دادند كه ميانگين اندازه اثر كلي مطالعات مورد بررسي براي مدل اثرات ثابت برابر 073/1 و براي اثرات تصادفي برابر 226/1 مي­باشد كه هر دو در سطح 0.001 معنادار هستند. با توجه به اين كه اندازه­هاي اثر ناهمگون بودند، نسبت به جست و جوي متغيرهاي تعديل كننده اقدام شد. يافته ­ها نشان داد كه بين اندازه اثر مطالعات مورد بررسي با توجه به طرح پژوهش تفاوت معناداري وجود نداشت، اما بين اندازه اثر مطالعات مورد بررسي در زمينه اثربخشي درمان­هاي غير دارويي بر كاهش نشانه­ هاي اختلال نارسايي توجه/بيش فعالي با توجه به جنسيت و سن آزمودني­ها، نوع متغير مستقل و تعداد جلسه ­هاي آموزشي/درماني تفاوت معناداري وجود داشت. درمان­ هاي غير دارويي در جلسه­ هاي متعدد و در سنين پايين مي­تواند نشانه­ هاي اختلال نارسايي توجه/بيش فعالي افراد را بهبود بخشيده و كاهش دهد.