مباني فقهي و حقوقي دفاع مشروع در خارج از مرزها

بر اساس مباني فقه اسلامي و نيز اصول پذيرفته شده در حقوق بين­ الملل، دفاع مشروع محدود به مرزهاي جغرافيايي يك كشور است و دفاع در خارج از مرزهاي جغرافيايي همواره محل اختلاف­ نظر صاحبنظران بوده است. در اين تحقيق، مشروعيت دفاع در خارج از مرز در دو حوزة دفاع از خود و دفاع از ديگران، با كنكاش در مباني فقهي (آيات، روايات، عقل و اجماع) و اصول حقوق بين­ الملل (منابع مكتوب بين­ المللي، رهنامة حقوقي و عقل) مورد بررسي قرار گرفته است. بررسي منابع فقهي معتبر  و نظريه­ هاي حقوقدانان در حقوق بين­ الملل و نيز رويه و عرف بين­ المللي نشان مي­ دهد، در حوزة دفاع از ديگران، مصداق­ هايي چون دفاع از هم‌ پيمان و مداخله با دعوت يا رضايت كشور موردتهاجم (با رعايت الزام­ هاي حقوقي)، براساس مباني اسلامي و موازين حقوق بين­ الملل قابل توجيه است و در حقوق اسلامي، مشروعيت مواردي چون دفاع از سرزمين­ هاي اسلامي، دفاع از مسلمانان و ملت­هاي مظلوم غيرقابل ترديد است. مشروعيت دفاع پيشدستانه (دفاع از خود در خارج از مرزها)، درجايي كه ورود خسارت، قطعي يا نزديك به قطعي بودن­، همراه با قرائن متقن باشد و توسل به زور براي دفاع از خود در برابر آن خطر، ضرورت داشته باشد، براساس مباني (عقلي) اسلامي و رهنامة برخي از حقوقدانان پذيرفته شده است. در هر دو قلمروِ دفاع از ديگران و دفاع از خود، مشروعيت دفاع خارج از مرز در موارد استثنايي (در عين رعايت محدوديت­ هاي توسل به زور) قابل اثبات است.