دوار تذهيب در كتاب آرايي مذهبي ايراني

با پديد آمدن نسخه هاي خطي به زبان فارسي در ايران زمين، ايرانيان با خلق آثار هنري در تمدن اسلامي نقش آفرين شدند. در قرون اوليه اسلامي، استنساخ زيباي قرآن و تزيين آن از مفاخر ايرانيان تازه مسلمان بود و در همين راستا شيوه نقش و نگار مطلق (تذهيب) را ابداع كردند. اين آرايه ها در وادي امر با رنگ هاي محدود شروع شد و از قرن 6 به بعد عناصر رنگي متنوع ديگري اضافه گرديد. با توجه به تنوع طرح ها و رنگ ها، تذهيب هم داراي دوره ها و مكاتب خاص شد. در اين مقاله سير پيدايش و تكامل تذهيب در كتاب آرايي ايراني در 5 دوره تحقيق شده است. در بيان اجمالي ويژگي هاي دوره ها مي توان گفت: تذهيب در قرن هاي 3 و 4 هجري: ساده و با رنگ هاي محدود؛ در قرن هاي 6 و 7: منسجم و با رنگ هاي متنوع؛ در قرن 8: با شكوه و مجلل؛ در قرن هاي 9 و 10: پركار همراه با ظرافت بيشتر؛ در قرن هاي 11-13 به اوج شكوفايي از جهت ظرافت و تعدد مكاتب رسيده است؛ و در نيمه دوم قرن 13 به جهت ورود صنعت چاپ به ايران رو به افول نهاده است