نقش اشتراك لفظي در پيدايش اختلاف برداشت مجتهدان از آيات قرآني

وجود الفاظ داراي اشتراك لفظي كه در منابع فقهي (قرآن و احاديث) آمده در اختلاف نظر فقيهان در احكام شرعي اثر ملموسي داشته است؛ زيرا هنگامي كه در ادلة شرعي، واژه‌اي مشترك بيايد و يكي از آن معاني به وسيلة قرينه‌اي تعيين نشود، نوعي ابهام و غموض در دليل پديد مي‌آيد كه مي‌بايست آن را از ميان برداشت تا بتوان در پي آن، دليل و حكم شرعي را كشف كرد و مكلف هم تكليف خود را به روشني بداند. فقها با استفاده از يك رشته قواعد نظير علامات حقيقت و مجاز، سياق (بافت) و... ـ براي حل اين مشكل اقدام مي‌كنند و اين توهم، نادرست است كه گفته شود اختلاف آراي فقها در استنباط احكام شرعي به اين دليل است كه متن از خودش معنايي ندارد و مخاطب، خالق معناي متن است، نه آنكه كاشف آن معنا باشد. در اين مقاله، با بهره‌گيري از روش توصيفي تحليلي، با ارائة دو مثال، نقش اشتراك لفظي در ادلة شرعي و برداشت‌هاي متفاوت دستورات ديني از متون ديني توسط مجتهدين بررسي و كيفيت تعامل فقهاء با اين پديده بررسي شده است.