اكواپورين 4 و نقش محافظتي استروئيدهاي جنسي بر آسيب مغزي ناشي از تروما در موش صحرايي ماده

زمينه و هدف: آسيب مغزي ناشي از تروما معمول‌ترين علت مرگ در تصادفات مي‌باشد. مطالعات متعدد نقش محافظت نوروني براي استروژن و پروژسترون پس از ضربه مغزي را پيشنهاد كرده‌اند. در مطالعه حاضر، نقش مقادير مختلف استروئيدهاي جنسي بر تغييرات غلظت پروتئين اكواپورين 4 بافت مغزي در موش‌هاي صحرايي ماده فاقد تخمدان پس از ضربه مغزي بررسي شده است. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه مداخله‌اي- تجربي، از 140 سر موش صحرايي ماده نژاد آلبينو N – ماري كه به طور تصادفي به 7 گروه و هر گروه خود به دو زير گروه تقسيم شدند، استفاده گرديد. گروه‌هاي مورد مطالعه عبارت بودند از: 1- شم، 2- شم اواركتومي‌شده، 3- حلال، 4 و 5- مقدار فيزيولوژيك و فارماكولوژيك استروژن (به ترتيب 3/33 ميكروگرم بر كيلوگرم و 1 ميلي‌گرم بر كيلوگرم)، 6 و 7- مقدار فيزيولوژيك و فارماكولوژيك پروژسترون (به ترتيب 7/1 و 8 ميلي‌گرم بر كيلوگرم). در گروه‌هاي 3 تا 7، جراحت تروماتيك مغزي به روش مارمارو القا شد و 30 دقيقه بعد از ضربه، هورمون‌ها به صورت داخل صفاقي تزريق شدند و 24 ساعت بعد از ضربه محتواي آب، ميزان غلظت اكواپورين 4 و 5 ساعت بعد از ضربه محتواي آبي ايوانز مغز ارزيابي شد. يافته‌ها: مقدار فيزيولوژيك و فارماكولوژيك استروژن نسبت به حلال، بيان اكواپورين 4 (01/0p<)، محتواي آب مغز (01/0p<) و نفوذپذيري سد خوني- مغزي (001/0p<) را به طور معني‌داري كاهش داد. مقدار فيزيولوژيك و فارماكولوژيك پروژسترون محتواي آب مغز را در مقايسه با حلال به طور معني‌داري كاهش داد (001/0p<) ولي بر بيان آكواپورين 4 اثرات معني‌داري نشان نداد. مقدار فيزيولوژيك پروژسترون محتواي آبي ايوانز مغز را كاهش داد، اما مقدار فارماكولوژيك آن موجب افزايش محتواي آبي ايوانز مغز شد (001/0p<). نتيجه‌گيري: مقادير فيزيولوژيك و فارماكولوژيك استروژن، بيان آكواپورين 4 را در مغز تروماتيك كاهش ‌داد ولي پروژسترون چنين اثري نشان نداد. براي استروژن اين اثرات شايد يكي از سازوكار‌هاي مؤثر در بهبود آسيب مغزي باشد.