هدف علم در «پارادايم اسلامي علوم انساني

هدف علم در پارادايم‌هاي اثباتي، تفسيري و انتقادي، اگرچه مشخص‌اند، اما متفاوتند. هدف علم در پارادايم اثباتي تبيين، در پارادايم تفسيري فهم و تفسير رفتار و در پارادايم انتقادي تغيير پديده‌ها و رهايي‌بخشي انسان‌ها است. حال پرسش اين است كه بر فرض پذيرش «پارادايم اسلامي علوم انساني»، هدف علم در آن چيست؟ در اين جستار از روش تحليل متن استفاده برده‌ايم و مبناي كار اين‌گونه است كه ابتدا پرسش‌هايي طرح مي‌شود و بعد به جستجوي پاسخ آن در قرآن و روايات مرتبط مي‌پردازيم. در روش تحليل متن ارتباط بين رجوع به متن و نتيجه‌گيري درباره هر مطلب، دو سويه و مكرر است؛ يعني با طرح پرسش، جستجو در متن را آغاز مي‌كنم و پس از مطالعه متن، ممكن است، فهم آيه‌اي فهم آيۀ ديگر را تكميل، اصلاح و گاه عوض كند. نتيجه اينكه هدف پارادايم اسلامي علوم با توجه به آيات قرآن و روايات مرتبط، اصلاح فردي و اجتماعي با يك زبان علمي است؛ چرا كه عالم طبيعت و نظام اجتماعي را مي‌توان تبيين و فهم كرد تا بتوان اصلاحشان كرد تا كارشان را خوب انجام دهند. راهكار اصلاح عبارت است از تبيين درست و فهم دقيق پديده‌هاي طبيعي در نظام طبيعت؛ و تبيين درست، فهم دقيق، انتقاد سازنده از وقايع اجتماعي و آگاه كردن افراد و عناصر نظام از وظايف و تكليفشان در نظام اجتماعي.