الهيات اجتماعي و تمدن اسلامي (بررسي آراي محمد فتح‎الله گولن درباره تمدن اسلامي)

فتح‎الله گولن از جمله نظريه‎پردازان الهيات اجتماعي است كه عمده‎ترين نظريه‌هاي وي بر نوع كاربرد اسلام در وضعيت مدرن متمركز است. وي بر مقوله‎هايي مانند خدمت، كار، آموزش و در مجموع ساخت جهان اجتماعي بر اساس مفاهيم اسلامي تأكيد مي‌ورزد. از همين‌رو، قرائت وي از اسلام در مقابل قرائت اسلام سياسي قرار مي‌گيرد، زيرا وي اجرايي‌شدن اسلام را امري اجتماعي و فارغ از مسير دولت ساماندهي مي‎كند. در نوشتار حاضر تلاش مي‎شود با استفاده از مباحث نظري مطالعات تمدني، انديشه‎هاي فتح‎الله گولن بررسي گردد. گولن از جمله متفكراني است كه داعيه‎دار نظريه‎پردازي دربارۀ تمدن اسلامي است. وي مي‌كوشد براي مواجهه تمدني جهان اسلام با مدرنيته غربي نسخه‎اي ارائه دهد كه ضمن حفظ هويت تمدن اسلامي و كارامدي براي حل مسائل موجود در جهان اسلام، كمترين منازعه و اختلاف ميان جهان اسلام و غرب را در پي داشته باشد تا در پرتو آن سعادت دنيوي و اخروي را در كنار هم تأمين كند. تفاوت گولن با بسياري از انديشمندان مسلمان در نحوۀ ورود وي به عرصه عمل و كنش اجتماعي است و به همين دليل، وي هم انديشمندي مسلمان و هم رهبري اجتماعي است كه تلاش دارد انديشه‎هاي خود را در جمع ميان اسلام و مدرنيته در مقام عمل به آزمون بگذارد.