نظريه تفسيري بافت‌گرايانه قرآن؛ نگراني‌ها و راهكارها

بافت‌گرايي نظريه‌اي معنايي است كه بر نقش‌آفريني بافت درون‌زباني و برون‌زباني در فرايندهاي توليد و فهم معنا تكيه دارد و در مقابلِ وضع‌گرايي و يا دوئاليسم هسته‌گرا قرار دارد و به اين ترتيب، نگراني‌هايي را در حوزه تفسير قرآن در پي دارد؛ زيرا آن را بر تقدير اراده بافت عصر نزول، به ديدگاه قوم‌گرايان و بر تقدير اراده بافت عصر مفسّر، به ديدگاه مخاطب‌گرايان نزديك مي‌كند. به باور نگارنده اشكال‌هاي فراروي نظريه بافت‌گرايي، به سوء تقرير آن در آراي باورمندان و منتقدان مربوط مي‌شود. به همين منظور، نگارنده از ميان قرائت‌هاي مختلف فرماليستي، پراگماتيستي، رفتارگرايي، مفهوم‌گرايي و معناشناختي، به نوعي رويكرد هرمنوتيكي گرايش مي‌يابد كه با تبييني فلسفي بر سرشت بين‌الأذهاني فهم زباني تأكيد مي‌ورزد و با اتكا بر ويژگي‌هاي بافتي متمايز قرآن، بر سياليت هنجارمند معاني آن استدلال مي‌كند. با اين روش، به نگراني‌هايي همچون عينيت‌ناپذيري معناي بافت‌نهاد، سياليت معاني بافت‌نهاد و فرهنگ‌زدگي معاني بافت‌نهاد پاسخ داده مي‌شود. برايند التزام به نظريه بافت‌گرايي را در تحوّل روش‌ها و ضوابط حاكم بر تفسير متن، تغيير نوع نگاه به متن، معنا و عناصر مؤثّر در فهم مي‌توان يافت.