چگونگي پيوند اخلاق با دين در فلسفه استعلايي كانت

كانت در زمره فيلسوفاني است كه به دليل موضع‌گيري ويژه‌اش در رابطه اخلاق و دين جايگاه ممتازي يافته است. اين موضع كانت كه اخلاق، مستقل از دين مي‌تواند تكاليف اخلاقي را شناسايي كند و همين اخلاق خودبنياد لزوماً به دين رهنمون مي‌شود، سبب گرديده است متهم به تناقض‌گويي شود و حكم به وجود تعارض ميان الهيات و اخلاق در فلسفه وي داده شود. نگارنده در نوشتار حاضر ضمن گزارش، شرح و تبيين چگونگي پيوند اخلاق و دين در چارچوب فلسفه استعلايي، كوشيده است نشان دهد كه چنانچه موضع كانت در اين زمينه در چارچوب نظام فلسفي ويژه وي و با در نظر گرفتن برخي ملاحظه‌هاي ديگر تحليل و ارزيابي شود، رويكرد به‌ظاهر دوگانۀ كانت در قبال رابطه اخلاق و دين به موضعي واحد و سازگار مبدّل مي‌گردد؛ به بيان ديگر، وي با دادن معناي جديد به دين و قائل‌شدن به منشأ واحدي براي اخلاق و دين مي‌كوشد دغدغه‌هاي ديني، اخلاقي و معرفت‌شناسي خود را در يك نظام فلسفي جمع كند.