تبيين عوامل واگرايي جهان اسلام و نقش آن در امنيت جوامع اسلامي

جهان اسلام اصطلاحاً به سرزمين‎هايي گفته مي‌شود كه اكثريت مردمان آن پيرو دين اسلام اند. جهان اسلام در حال حاضر سرزميني با تركيبي متنوّع از نظر ويژگي هاي انساني، بسترها و شرائط طبيعي را شامل مي‎شود. اگرچه به‎لحاظ اشتراك ديني و منابع انساني و طبيعي،‏ جهان اسلام داراي قابليّت‎هاي فراواني براي تبديل شدن به يك قدرت در عرصه منطقه‎اي و بين المللي است. ولي به‎دليل وجود برخي عوامل و زمينه‎هاي بروز اختلاف و واگرايي از از اين پتانسيل به خوبي استفاده نشده است. هدف ما در اين نوشته تبيين عوامل واگرايي جهان اسلام و نقش آن در امنيت جوامع اسلامي است كه با بهره گيري از روش توصيفي و تحليلي و استفاده از اسناد كتابخانه اي به تبيين موضوع و بيان گفتمان سيره و سنت مرتبط با اين مقوله پرداخته شده است. برابر بررسي هاي انجام شده مي توان از عوامل و زمينه هاي واگرايي، مواردي از جمله گسيختگي فضاي جغرافيايي،‏ تفاوت‎هاي مذهبي،‏ قومي،‏ انديشه و نظام سياسي،‏ عدم استقلال و وابستگي‎هاي سياسي و اقتصادي،‏ تعارضات مرزي،‏ رقابت داخلي قدرت‎هاي برتر جهان اسلام،‏ وجود پيمان‎هاي سياسي ـ امنيّتي با قدرت‎هاي بزرگ و بازيگران فرامنطقه‎اي، فقدان رهبري واحد اشاره كرد كه به دليل عوامل مذكور جهان اسلام نتوانسته به رغم منابع و پتانسيل ويژه، از آن به قدر كافي بهره مند شود. نگارنده تلاش دارد در اين نوشته به تبيين عوامل فوق بپردازد.