بررسي و مقايسه ديدگاه علامه طباطبائي و دكتر يدالله سحابي در مسأله خلقت انسان

مسأله خلقت و آفرينش نظام هستي به نحو عام و خلقت انسان به طريق خاص در اديان و به‌ويژه در اديان ابراهيمي از جايگاه رفيع بلندي برخوردار‌است؛ زيرا اعتقاد به آن به معنا و مفهوم قبول توحيد در خالقيت پروردگار و نفي و انكار ازلي بودن عالم است. هنگامي‌كه داروين نظريه «تكامل تدريجي» را مطرح كرد، براي برخي از متكلمان و شريعتمداران اين تصور پديد آمد كه قبول و اعتقاد به اين نظريه با ظواهر كتب مقدس در تعارض است، چه به باور آن‌ها كتب مقدس مدافع «خلقت دفعي» است. به‌تدريج اين نزاع به يكي از مسائل تعارض علم و دين افزوده شد، نخست متكلمان مسيحي، سپس متكلمان ساير اديان با آن مخالفت نمودند. اين مشاجره به‌غلط نمادي براي تقابل علم و دين گرديد. اختلاف‌نظر علامه طباطبائي و دكتر سحابي را نيز مي‌توان در همين راستا تلقي كرد. در اين مقاله ضمن بررسي ديدگاه اين دو متفكر -كه يكي از موضع كلامي و ديگري از جايگاه علمتجربي به مسأله خلقت انسان پرداخته است- با روش تحليلي در مقام مقايسه و داوري برآمده و وجوه اشتراك و افتراق ديدگاه آن‌ها را بيان كرده‌ايم؛ نوآوري اين مقاله و مزيت آن بر نوشته‌هاي ديگر در اين زمينه نيز همين است. نويسندگان بر اين باورند كه اختلاف در كيفيت خلقت انسآن‌كه به نحو تدريجي و يا دفعي است، تأثيري منفي در اعتقاد مؤمنان به خدا ندارد، زيراآنچه براي يك خداباور اهميت دارد، اين است كه باور داشته باشد، خدا خالق او و خالق جهان است و تدريجي و يا دفعي بودن خلقت مربوط به كيفيت خلقت است و نه اصل خلقت.