بررسي نسبت نظر و عمل ابن سينا در مقايسه با ارسطو

تأمل نظري و انديشه‌ورزي از ديرباز نزد حكيمان همچون كمال ويژه نوع انساني شمرده مي‌شد و فيلسوفاني مانند ارسطو و ابن‌سينا انديشه‌ورزي را بالاترين فعاليت سعادت براي آدمي مي‌دانستند. پرسش اين است رابطه انديشه و تأمل نظري با عمل چگونه است؟ بر اساس ديدگاه ايندو انديشمند رابطه نظر و عمل در چه زمينه‌هايي مطرح مي‌شود؟ آيا ابن سينا صرفا شارح ارسطو است يا آراء او را بسط نيز داده است؟ اگر بسط داده آيا در همه جوانب بسط داده يا در جوانبي آنرا مغفول گذاشته است؟ «نسبت علي» ميان نظر و عمل در ارسطو و ابن سينا چگونه است؟ در اين نوشتار رابطه نظر و عمل را ذيل دو مسئله بررسي كرديم: نخست رابطه قوه نظري و عملي را از حيث معرفت‌شناسي؛ دوم رابطه معرفت و عمل كه تجلي آن در عرفان، سعادت، سياست، اخلاق و نبوت دسته‌بندي كرديم كه با عنوان حكمت عملي از آن سخن مي‌گوييم. به اين نتيجه رسيديم كه بنابر مباني ابن سينا رابطه نظر و عمل از سنخ «رابطه علّي» است و «نظر» علت «عمل» است. ابن سينا در بعضي جوانب آراء ارسطو را بسط داده و دربعضي جوانب مغفول گذاشته است. براين اساس رابطه عقل نظري و عقل عملي و سپس حكمت عملي نزد ارسطو و ابن سينا را با تكيه بر رويكرد «رابطه علّي» با روش تطبيق و تحليل بررسي مي‌كنيم.