نقش اصحاب امام هادي (ع) در تاريخ‌نگاري اسلامي «تأسيس، توسعه و استمرار»

تاريخ‌نگاري اسلامي محصول تلاش همگاني مسلمانان است كه از همان سده‌هاي نخست آغاز شده و با گرايش‌ها، رويكردها و شيوه‌هاي متفاوت بالنده شده است. در اين ميان، اصحاب امامان (ع) نقش بسزايي ايفا كردند. اصحاب امام هادي (ع) نيز از اقوام و طوايف متفاوت، با گرايش‌هاي فكري مختلف به تاريخ‌نگاري در شاخه‌ها و سطوح مختلف پرداختند و آثار پيشينيان را توسعه‌ و استمرار بخشيدند. پژوهش حاضر نگرش و نگارش اين افراد را با رويكردي علمي_تحليلي، بررسي مي‌كند. اين مقاله با استفاده از شيوه تاريخي و مقايسه آثار، براساس منابع و اسناد مكتوبِ موجود، جايگاه و نقش آنان را با توجه به گونه‌هاي فكري و نگارشي آنان و ريزموضوعات مورد اهتمام در تاريخ‌نگاري، بررسي كرده و سرانجام با آميزه‌اي از توصيف نقلي و تحليل عقلي چنين يافته است كه آنان بدون در نظر داشتن تفكر قبايلي يا منطقه‌اي و حتي دريافت دستور يا سفارشي از امام هادي (ع)، استمراربخش حركت تاريخ‌نگاري بودند و در اندك مواردي بنيان‌گذاري يا توسعه‌بخشي كرده‌اند. بيشتر اين آثار در گذر زمان و به سبب نداشتن نوآوري، شهره نشدن در جامعه اسلامي و پاسخ‌گو نبودن به نيازهاي علمي و فرقه‌اي دست‌خوش فراموشي شده‌اند.