تحليل كاركردي سوگواري‌هاي محرم در ايران پس از انقلاب

سوگواري ديني يا همان عزاداري و برگزاري آيين‌هاي سوگ براي بزرگان دين و به‌ويژه سوگواري‌هاي درپيوند با محرم از مهم‌ترين عناصر شكل‌دهنده هويت شيعي است. اين موضوع چنان مهم است كه شمار فراواني از مطالعات شيعه‌پژوهان غربي تنها به سبب مواجهه آنان با اين آيين‌ها بوده است. شكوه روزافزن آيين‌هاي عاشورايي نشان مي‌دهد كه اين سنت داغ‌ديدگي بايد از كاركردهاي عميق اجتماعي برخوردار باشد؛ چه اينكه اگر غير از اين بود، اين مراسم‌ها نبايد تا اين اندازه از عمق و پويايي برخوردار مي‌شد. اين مقاله در تحليلي كاركردي، افزايش روحيه انقلابي‌گري و اعتراض، بردباري در برابر مشكلات، تخليه رنج، افزايش انسجام اجتماعي، برقراري پيوندهاي ميان نسلي، افزايش كنترل اجتماعي، رؤيت‌پذيري و بازنمايي هنرهاي شيعي را از جمله مهم‌ترين كاركردهاي آيين‌هاي عزاداري در ايران پس از انقلاب نشان مي‌دهد. البته از كژكاركردها يا كاركردهاي منفي كه حاصل مواجهه فرهنگي معاصر با اين رخداد تاريخي است، نيز مي‌توان به ايجاد گروه‌هاي ديني و تهديد پيوندهاي كلان اجتماعي، تقويت معارضه ميان شيعيان و غيرشعيان، دين‌داري و اخلاق فصلي اشاره كرد.