تكوين علم مدني فارابي از منظر روش‌شناسي بنيادين

ابونصر فارابي، به‌عنوان موسس فلسفۀ اسلامي، در مواجهۀ با علوم يوناني، از جمله فلسفۀ سياسي، سعي كرده است با تكيه بر آموزه‌هاي اسلامي، علوم يوناني را بازخواني و متحول كند. محصول اين بازخواني و تحول، طرحِ علومي متناسب با فرهنگ اسلامي از جمله علم مدني است. اين مقاله تلاش مي‌كند اين فرايند بازخواني و تحول را با استفاده از روش‌شناسي بنيادين توضيح دهد. روش‌شناسي بنيادين، در سه بخش، چگونگي «شكل‌گيري نظريات علمي» را تبيين كرده و توضيح مي‌دهد. بخش اول، ابعاد منطقي و معرفتي نظريه، بخش دوم، ابعاد وجودياجتماعي نظريه و بخش سوم، تأثير تعاملات بنيادين فرهنگي بر شكل‌گيري نظريه است. در بخش سوم، در الگوي مواجهۀ فعال با فرهنگ‌هاي ديگر، به بازخوانيِ عناصر فرهنگ «ديگر» بر اساس «عناصر بنيادين» فرهنگ «خود» اشاره مي‌شود، برخي از عناصر فرهنگ غير پذيرفته و برخي ديگر بازگردانده مي‌شوند و در نهايت منجر به سازگاري عناصر فرهنگيِ بيگانه با فرهنگِ خودي مي‌شود. در علم مدني فارابي عناصر بنيادين فرهنگ اسلامي، توسط رسول و از طريق اتصال با عقل فعال (وحي) شكل مي‌گيرد و بر اساس آن، علوم سياسي يوناني بازخواني مي‌شوند.