معلمِ الهام بخش جستجويي در سلوك و منش چهار معلم برجسته‏ ايران در دوره‏ معاصر

هدف اين پژوهش بازشناسي و صورتبندي سلوك و منش معلماني است كه آرمانهايي فراتر از دستيابي به اهداف علمي و درسي داشته‏، و با برخورداري از شور و شوقي اصيل و دروني، نقشهاي ماندگار و ارزشمندي را بر روح و جان شاگردان خويش حك كرده‏اند. براي رسيدن به اين منظور و بر اساس چهار مؤلفۀ اوليه يعني «وجهه علمي، شخصيت اخلاقي، نفوذ كلام و شاگردپروري»، جستجويي در احوالات شماري از مربيان برجسته ايران در عصر معاصر صورت پذيرفت كه از ميان 26 معلم گزينش شده در نهايت، جلال‏الدين همايي، محمد قريب، غلام حسين شكوهي و رضا روزبه انتخاب شدند. در ادامه، آثار و مكتوباتي كه حول شخصيت اين چهار معلم وجود داشت، توسط محققان بازخواني و شناسه گذاري شد و با بهره گيري از روش تحليل مضمون، شصت و هفت خرده مضمون، بازشناسي گرديد. در گام بعدي، خرده مضمونها در قالب سيزده مضمون سازمان‏دهنده و سه مضمون فراگير دسته‏بندي شد. يافته‏هاي اين پژوهش نشان مي‏دهد كه از ميان خرده مضمون‌هاي استنتاج شده، 15 مضمونِ «شوق فراگيري، احاطه علمي، گشاده دستي علمي، تقيد ديني، زهد، ثبات قدم، نظم و برنامه‏ريزي، شوخ طبعي، تكريم و اعزاز استادان، رفاقت با شاگردان، عطوفت با پرسش گران، شيوايي بيان، رفتار مهرآميز، شغل نديدن معلمي و دلدادگي به آموزگاري» از بيشترين فراواني برخوردار بود و براي هر چهار معلم مصداق داشت. سرانجام، ويژگيها در قالب شبكه مضمونها، الگويي از سلوك و منش «معلم الهام بخش» را معرفي مي‏كند.