تاريخچه دياژنز سازند مزدوران و ارتباط دولوميتي شدن با سكانس‌هاي رسوبي در دشت گنبد، غرب كپه‌داغ

سازند كربناته مزدوران در برش سطح‌الارضي چشمه‌خان در غرب حوضه كپه‌داغ در شمال غرب شهرستان جاجرم، متشكل از دولوميت در بخش‌هاي قاعده‌اي و بالايي و سنگ آهك‌هاي نازك تا ضخيم لايه در بخش‌هاي مياني برش است. اين سازند در چاه قزل‌تپه 2 از لايه‌هاي متناوب سنگ آهك و شيل تشكيل شده است. فرآيندهاي سيماني شدن، ميكريتي شدن، نئومورفسيم، انحلال، فشردگي، دولوميتي شدن، ددولوميتي شدن، ايجاد درزه و شكستگي، هماتيتي شدن، پيريتي‌شدن و سيليسي شدن اين رسوبات را تحت تأثير قرار داده‌اند. دولوميتي شدن، گسترده‌ترين فرآيند دياژنزي در اين سازند به شمار مي‎رود. انواع سيمان كربناته شامل سيمان‌هاي هم‌ضخامت به همراه سيمان‌هاي هم‌محورحاشيه‌اي، بلوكي، دروزي، شعاعي در نمونه‌هاي گرينستوني قابل مشاهده هستند. دولوميت‎هاي سازند مزدوران بر اساس فابريك به چهار گروه بسيار ريز بلور، ريز بلور، متوسط بلور و درشت بلور تقسيم مي‎شوند كه به جز مورد اول، بقيه ثانويه هستند. اين فرآيندها در سه محيط دياژنزي دريايي، متئوريك و دفني صورت گرفته‌اند. نتايج آناليز عنصري سنگ‌هاي مورد مطالعه نشان دهنده تأثير فرآيندهاي محيط دياژنز به خصوص متئوريك (افزايش مقدار عناصر آهن و منگنز و همبستگي مثبت‌شان با يكديگر و كاهش چشمگير مقادير استرانسيم) در يك سيستم دياژنتيكي نيمه بسته تا نيمه باز بوده و به احتمال زياد كاني‌شناسي اوليه سازند مزدوران از نوع كلسيت (رابطه بين نسبت استرانسيم به كلسيم و منگنز و دامنه تغييرات گسترده مقادير منگنز) بوده است. دولوميت‌هاي نوع اول در بيشتر موارد در انتهاي سكانس‌هاي كم‌عمق شونده رو به بالا ديده مي‌شوند و مانند فرآيند ددولوميتي شدن نشانه افت سطح آب دريا هستند.