معناشناسي صفات الهي از ديدگاه علامه طباطبايي

Tabatabaie on Semantics of Divine Attributes

در بيشتر آثار علامه طباطبايي، نظريۀ معناشناختي غالب همان «ديدگاه اثبات بلاتشبيه» است. اما چنين به نظر مي‌رسد كه در اين آثار، يك مدل واحد از ديدگاه اثبات بلاتشبيه ارائه نمي‌گردد، بلكه دست‌كم سه مدل متفاوت را مي‌توان تمييز داد: (الف) مدل طولي بودن اصل معنا با قطع نظر از خصوصيات مصاديق، (ب) مدل طولي بودن اصل معنا از حيث بيان مصاديق، (ج) مدل متواطي اصل معنا از حيث غرض و كاركرد مشترك. در اين مقاله سعي مي‌شود به تبيين و تحليل هر مدل، بر اساس نظرات خاص علامه طباطبايي بپردازيم، و براي هر مدل مصاديقي را از آثار ايشان استخراج و تحليل كنيم. گرچه ديدگاه اثبات بلاتشبيه مزايايي دارد و زبان طبيعي و مفاهيم حاكي از اين زبان را، كه ناظر به قلمروي متناهي است، تعالي مي‌بخشد و دربارۀ خداوند به كار مي‌گيرد، در عين حال انتقاداتي بر اين ديدگاه وارد است كه بايد به آنها توجه كرد.

In the majority of his works, Tabatabaie takes the side of cataphaticism about divine attributes. But the theory is presented in his different works in different ways. There are at list 3 ways in which he has presented the theory including (1) verticality of meaning regardless of instances, (2) verticality of meaning with respect to expression of instances, and (3) ungradedness of meaning with respect to the goal and the common function. In this article, we shall try to explain and analyze the three models, and give examples of each one from his works. Notwithstanding that cataphaticism have advantages and transcends the finitude-oriented natural language and makes use of it with regard to God, it suffers from noteworthy shortcomings.