تحليل شخصيت معاويه بر اساس گزارشهاي تاريخي حكومت او

شخصيت معاويه به عنوان يكي از خلفاي مسلمانان در منابع تاريخي داراي دو وجه متفاوت است. در وجهي او حاكمي با تدبير است كه مردمان به اختيار پذيرفتار و فرمانبردار اويند و در وجه ديگر پادشاهي تجمل گراست كه با بي‌تدبيري خود مردمان را به هلاكت كشانده است. بنابراين اين سوال پيش مي‌آيد كه شخصيت واقعي او در مقام يك حاكم به چه شكل بوده است. براي دستيابي به پاسخ اين سوال گزارشهاي تاريخي منابع اوليه با يكديگر مقايسه شده كه با بررسي آنها مي‌توان چنين استنباط كرد كه معاويه فردي حيله‌گر بوده كه مردمان را با فريبكاري به اطاعت كوركورانه خود كشانده و آنان را از سعادت و اصلاح دور كرده است. بويژه كه با مقايسه عملكرد وي با شروط مديريتي ـ كه از نهج البلاغه گرفته شده است ـ مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه او هيچ يك از شروط لازم براي مديريت را نداشته و در واقع شايسته حكومت بر مردم نبوده است.