ابن سينا و اخذ رهيافت سمانتيكي و پراگماتيكي در تعريف جمله‌ي خبري

بدون عنوان

ابن‌سينا دو تعريف متمايز براي جمله‌ي خبري ارائه مي‌دهد. يكي در الشفاء: «قضيه عبارتي است كه داراي صدق يا كذب است» و ديگري در الإشارات: «تركيب خبري آن است كه گوينده‌ي آن را بتوان در آنچه مي‌گويد، صادق يا كاذب دانست». بنابر يك تفسير، اين دو تعريف دو ملاك تمايز براي جمله‌ي خبري است، كه هركدام به فضاي معناداريِ مستقلّي تعلّق دارد. تعريف نخست مبتني بر فضاي سمانتيكال است، كه بر اساس آن، جمله‌ي خبري به‌ تنهايي و مستقل از گوينده‌ي آن قابل اتصاف به صدق و كذب است. اما تعريف دوم مبتني بر فضاي پراگماتيكال است، كه بر اساس آن، واژگان و عبارات معناي خود را از قصد و اراده‌ي گوينده مي‌يابند؛ لذا صدق و كذب جمله‌ي خبري نه به خود آن، بلكه به گوينده‌ي آن بستگي دارد. مسأله‌ي نوشتار حاضر، خوانشِ ديدگاه ابن‌سينا بر مبناي تمايز سمانتيك و پراگماتيك است. بر اساس اين تفسير، شايد بتوان به‌ نحوي ابن‌سينا را نخستين انديشمندي دانست كه به تمايز سمانتيك و پراگماتيك توجهي، هرچند ساده و اجمالي، نشان داده است.

no abstract