بررسي انواع مدل‌هاي مفهومي بيلان آب ماهانه

تحقيقات متنوعي بر روي انواع مدل‌هاي مفهومي بيلان آب ماهانه صورت گرفته است كه عموماً بر پايۀ پيوستگي جرم و چرخۀ هيدرولوژيك آب در طبيعت پايه‌ريزي شده‌اند. اين مدل‌ها پارامترهاي چرخۀ هيدرولوژيك حوضه‌هاي آبريز را تحت شرايط متنوع، تخمين مي‌زنند. با افزايش كاربرد مدل‌هاي بيلان آب در بازسازي چرخۀ هيدرلوژيك و بررسي اثرات تغيير اقليم، تلاش‌هاي بسيار زيادي جهت توسعۀ اين مدل‌ها صورت گرفت. اين مدل‌ها پارامترهاي متنوعي را در فرآيند مدل‌سازي‌ها در نظر مي‌گيرند، كه مدل‌هاي مفهومي نسبتاً پيچيده براي مناطق خشك و مدل‌هاي بسيار ساده براي مناطق با آب‌وهواي معتدل را شامل مي‌شود. بنابراين ضروري است كه دقت آن‌ها براي منطقۀ مورد مطالعه، مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. عموماً داده‌هاي بارش به مدت طولاني ثبت شده‌اند؛ اما داده‌هاي دبي اغلب محدود هستند. بنابراين نياز به برآورد دبي رودخانه ناشي از بارش، انگيزۀ انجام تحقيقات بسيار زيادي در اين زمينه بوده است. اين مقاله با يكسان‌سازي نام پارامترها در مدل‌هاي بررسي شده و ارائه روندنماي مفهومي براي آن‌ها، تصوير روشني از چگونگي شكل‌گيري رواناب در مدل ارائه داده است. ساختار كلي مدل‌ها يكسان و الهام گرفته از مدل مشهور تورنت‌وايت هستند. پارامترهاي ورودي مدل، بارش و دما هستند و پارامتر خروجي آن رواناب حوضه‎ي آبريز در مقياس ماهانه خواهد بود. همه‎ي مدل‌ها شامل پارامترهاي ذخيرۀ رطوبت خاك، تبخير و تعرّق و رواناب هستند. ولي بعضي از مدل‌ها داراي تعداد لايه‌هاي ذخيرۀ رطوبت خاك بيشتر، پروسۀ تفكيك بارش باران و برف، ذخيرۀ آب زيرزميني و دبي پايه هستند كه اين تفاوت در تعداد پارامترها، مدل‌ها را از يكديگر متمايز مي‌كند.