عقلانيت و اخلاق؛ نقطه كانوني تعامل بانكداري ايران با بانكداري بين‌الملل

يكي از چالش‌هاي مهم ايجاد تعامل و ارتباط بين بانكداري بدون رباي ايران با بانكداري متعارف در سطح بين‌الملل به غير از زمان‌بر بودن اصلاح فضاي تحريم شوراي امنيت سازمان ملل عدم رعايت استانداردهاي مالي و بانكي بين‌المللي است. در هزاره سوم ميلادي و بعد از حادثه 11 سپتامبر، بحران مالي سال 2007، ترويج تروريسم و...، ضوابط و مقررات مالي و بانكي در جهان سخت‌گيرانه‌تر شد، اما به دليل رخدادهاي سياسي، اقتصادي، قانوني و... ضوابط و مقررات بانكي در ايران كم‌رنگ‌تر شده، نظارت متوليان پولي و بانكي كشور كاهش يافته و به رعايت استانداردهاي مالي كم‌توجهي شده است. در اين دوره تعامل بين بانكداري ايران و بانكداري بين‌الملل با مشكلاتي مواجه شده و موضوع تطبيق اهميت بيشتري يافته است. سوال اصلي اين است كه آيا مي‌توان با تمركز بر نقاط مشترك و مورد قبول در قالب استانداردهاي تدوين شده بر مبناي عقلانيت و اخلاق، بين بانكداري بدون رباي ايران با بانكداري بين‌الملل، تعامل و همكاري ايجاد كرد. هدف اصلي اين مقاله معرفي و استخراج استانداردهاي مورد نظر و مقايسه آنها براي ارائه راهكارهاي تعامل و گسترش همكاري‌هاي نظام بانكي و بانكداري متعارف دنيا است. براي انجام اين تحقيق از روش مطالعه اسنادي و تحليلي توصيفي استفاده مي‌شود. شاخص‌هاي كلي عقلانيت و اخلاق در بانكداري بدون ربا كه مطابق با بانكداري متعارف است و تنها تفاوت آن رعايت ضوابط  شريعت بر اين شاخص‌ها است، عبارتند از: قوانين و مقررات (قوانين داخلي و بين‌المللي و رعايت شاخص‌هاي مالي و بين‌المللي)، حقوق ذي‌نفعان (سهامداران، مشتريان، كاركنان و نهادهاي مرتبط) و مسئوليت اجتماعي (محيط زيست، رفاه اجتماعي، رشد و توسعه و اشتغال). بحران مالي سال 2007 در كشورهاي توسعه يافته از جمله ايالات متحده آمريكا، كشورهاي عضو OECD و حوزه يورو در متغيرهاي رشد، توليد ناخالص داخلي، نرخ بهره، نرخ بيكاري، نسبت سرمايه به دارايي‌هاي نظام بانكي و نرخ رشد سهام باعث شوك شده و اين موارد باعث افزايش ضوابط مالي و بانكي در بانكداري بين‌الملل شده است. بررسي متغيرهاي مالي و بانكي در ايران حكايت از تغيير مسير برخي از شاخص‌هاي مهم و كم‌رنگ شدن وضعيت نظارت و رعايت ضوابط بين‌المللي شده است كه اين مساله در دوره پسابرجام باعث مشكلات تعامل با بانكداري بين‌الملل مي‌شود. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد با تمركز بر شاخص‌هاي عقلانيت و اخلاق كه در سطح بين‌الملل مشترك بوده و مورد پذيرش بانكداري ايران نيز است، مي‌توان در دوره پساتحريم با بانكداري بين‌الملل مراودات اثربخشي داشت.