بررسي كتاب في الأدب العباسي، الرؤيه و الفنّ اثر عزالدين اسماعيل با تكيه بر الگوي فراگفتماني هايلند

تحليل فراگفتمان نوعي تحليل زبانشناسي است ‌كه خواننده را به فراسوي متن مي‌كشاند و بين خواننده و نويسنده ارتباطي مشاركت‌آميز ايجاد مي‌كند. در همين زمينه كِن هايلند با ارائۀ الگوي نظري فراگفتمان، دامنۀ وسيعي را در شناخت بهتر ارتباط مشاركتي بين نوع نگرش خواننده و نويسندۀ متن بيان كرده است. در چارچوب نظري وي، نويسنده از ابزارهاي مختلف فراگفتماني نظير نگرش‌نماهاي مثبت و منفي (صفاتي نظير شيوا و ضعيف)، ترديدنماها (كلماتي مانند شايد) و يقين‌نماها (قيدهايي مانند حتما) براي بيان ارزش‌هاي يك پديده، ميزان ترديد و قطعيت در خصوص يك گذاره استفاده كرده است. بررسي كتاب‌هاي نقدي براساس اين الگو، معياري براي تبيين شيوۀ نگرش ناقدان است. پژوهش حاضر در صدد است با روش توصيفي تحليلي و بر مبناي الگوي فراگفتماني هايلند به بررسي مقوله‌هاي زباني بلاغي كتاب «في الأدب العباسي، الرؤيه والفنّ» اثر عزالدين اسماعيل بپردازد. يافته‌هاي پژوهش حاكي از درصد بالاي مقوله‌هاي زباني در كتاب به ترتيب زير دارد ؛ استنادها 451 و گذاره‌ها 335، ابهام‌زداها 324، خوداظهاره جمع 269 و راهنمايي خواننده در متن 246 مورد. اين ارزيابي زباني بر اين امر دلالت دارد كه نويسنده متن را به مثابه كنشي اجتماعي مي داند و سعي در مشاركت دادن خواننده را دارد.