احوال و آثار عبدالقادر گيلاني و بررسي و مقايسه پيرنامه‌هاي نوشته‌شده درباره او تا قرن دهم هجري قمري

عبدالقادر گيلاني، عارف قرن پنجم و ششم هجري قمري، از مشايخي است كه پيرنامه‌هاي زيادي به فارسي و عربي درباره او نوشته‌شده‌است. با توجه به اهميت پيرنامه‌ها در شناخت احوال، اقوال و عقايد عبدالقادر گيلاني، در اين مقاله كوشش شده‌است تا احوال و آثار وي با استفاده از اين پيرنامه‌ها و نيز كتب تاريخي معتبر، معرفي و آنگاه ويژگي‌هاي كلي پيرنامه‌هاي نوشته‌شده درباره اين شيخ بزرگ تا قرن دهم هجري قمري بررسي شود. پيرنامه‌هاي مورد بحث عبارتند از: بهجة الأنوار و معدن‌الأسرار، ترجمه خلاصة المفاخر، قلائدالجواهر، مناقب غوثيه و غبطةالناظر في ترجمه الشيخ عبدالقادر الجيلاني. نتايج حاصل از پژوهش گوياي آن است كه چنين كتاب‌هايي بدين دليل كه براي عموم مردم نوشته شده‌اند، نثري ساده و بيتكلف دارند و براي بزرگ جلوه‌ دادن شخصيت عبدالقادر، رفتار و كراماتي برخلاف اقوال و انديشه نمايان در آثارش به وي نسبت داده‌اند و نيز منبع تمام پيرنامه‌هاي مذكور، نخستين پيرنامه نوشته‌شده درباره عبدالقادر يعني بهجة الأنوار و معدن‌الأسرار است. همه اين كتاب‌ها تحميديه‌اي در ستايش خدا و پيامبر اكرم(ص)، و نيز زنان در تمام آن‌ها جز مناقب غوثيه، جايگاه والايي دارند.